Niewydolność żylna kończyn dolnych, to proces chorobowy, w którym ujawniają się objawy zastoju w krążeniu żylnym nóg. Wszystko wskutek nieprawidłowego działania zastawek żylnych, co jest bezpośrednią przyczyną wstecznego przepływu (tzw. refluksu żylnego) i tworzenia się żylaków. Rzadziej do niewydolności żylnej w obrębie nóg dochodzi wskutek zwężenia światła żyły, jej niedrożności, bądź podniedrożności, spowodowanych zakrzepicą lub zmianami wstecznymi w przebiegu zespołu pozakrzepowego.

11063.jpg

Przyczyny niewydolności żylnej kończyn dolnych:

  • pierwotna niewydolność zastawek żylnych (tzw. wrodzona) - żylaki pierwotne
  • nabyta niewydolność zastawek żylnych (postać wtórna) - żylaki wtórne
  • przebyta zakrzepica żył głębokich skutkująca występowaniem zespołu pozakrzepowego
  • żylne zespoły uciskowe (występujące najczęściej w ciąży w segmencie biodrowym)
  • niewydolność żylna miednicy będąca przyczyną żylaków okolic intymnych i jednocześnie żylaków atypowych na nogach

10387.jpg

Czynniki ryzyka wystąpienia niewydolności żylnej:

  • płeć żeńska
  • wiek
  • uwarunkowania rodzinne (większość przypadków to dziedziczne typy niewydolności)
  • ciąża (każda kolejna istotnie zwiększa ryzyko wystąpienia żylaków)
  • otyłość, wysoki wzrost
  • długotrwałe przebywanie w pozycji siedzącej lub stojącej
  • uporczywe zaparcia
  • wady postawy (np. płaskostopie)
  • terapia hormonalna (antykoncepcja doustna, hormonalna terapia zastępcza)

Mechanizm powstawania niewydolności żylnej:

Czynnikiem wywołującym objawową niewydolność żylną kończyn dolnych jest nadciśnienie panujące w łożysku naczyń żylnych. Prowadzi ono do poszerzenia żył, przepływu wstecznego przez zastawki żylne, powstawania widocznych na skórze pajączków żylnych (tzw. teleangiektazji i wenulektazji).

Z biegiem czasu dochodzi do utrwalonych zmian w tkance podskórnej i skórze, zaopatrywanych przez nieprawidłowo działające naczynia żylne. Patologiczny odpływ krwi żylnej wiąże się ze zwiększonym ryzykiem występowania zakrzepów, przesączaniem płynu bogatobiałkowego poza naczynie i tworzeniem się obrzęków.

Jakie są objawy niewydolności żylnej kończyn dolnych?

  • dyskomfort, uczucie cieżkości i napięcia mięśni kończyn dolnych, w szczególności po długim przebywaniu w pozycji stojącej lub siedzącej, ustępujące po spoczynku zwłaszcza w pozycji z uniesionymi ku górze nogami
  • dokuczliwe skurcze łydek, szczególnie w nocy
  • świąd skóry
  • zespół niespokojnych nóg
  • ból wzdłuż przebiegu poszerzonej żyły

Co można zaobserwować na nogach u pacjentów z rozwiniętą niewydolnością żylną?

  • poszerzone, widoczne przez skórę, żylakowato zmienione gałęzie podskórne o krętym przebiegu
  • pajączki naczyniowe (tzw. teleangiektazje)
  • obrzęk
  • przebarwienia skóry - brunatne, rdzawobrązowe, zwłaszcza w okolicy kostki
  • trudno gojące się owrzodzenia żylne goleni
  • wyprysk skórny żylakowaty

Jak rozpoznaje się niewydolność żylną kończyn dolnych?

Podstawą prawidłowego rozpoznania niewydolności żylnej kończyn dolnych, jest rzetelnie zebrany wywiad od pacjenta (obserwowane dolegliwości, tempo powstawania zmian na skórze, wywiad rodzinny). Dla postawienia końcowego rozpoznania najważniejsze jest prawidłowe wykonanie badania USG Doppler układu żylnego, przeprowadzone przez doświadczonego ultrasonografistę, zajmującego się na co dzień flebologią.

W Klinice Flebologii w razie konieczności wykonywane jest kompleksowe badanie dopplerowskie obejmujące swoją oceną układ żył:

- kończyn dolnych (układ głęboki i powierzchowny, żyły przeszywające i śródmięśniowe)
- miednicy małej i jamy brzusznej (z oceną żyły głównej dolnej, żył biodrowych i gonadalnych)
- okolic intymnych (sromu i krocza u kobiet, worka mosznowego u mężczyzn)
 

Czym są żylaki atypowe na nogach?

Żylaki atypowe na kończynach dolnych powstają w spływie innych żył niż te pochodzące z układu głównych pni naczyniowych, takich jak żyła odpiszczelowa czy odstrzałkowa. Zarówno w populacji męskiej, jak i żeńskiej jest to zagadnienie bardzo słabo znane we współczesnej flebologii. W przypadku mężczyzn istnieje duża korelacja pomiędzy żylakami worka mosznowego, a atypowymi żylakami kończyn dolnych. Problem ten dotyka często już młodych mężczyzn z pierwotnymi żylakami powrózka nasiennego. W Klinice Flebologii tym tematem zajmuje się zespół radiologów interwencyjnych, flebologów i specjalista urolog.

W populacji żeńskiej zdecydowanie najczęstszym źródłem żylaków atypowych na nogach są przecieki żylne z obszaru miednicy, będące konsekwencją niewydolności żył jajnikowych, bądź któregoś z dopływów żył biodrowych wewnętrznych.

14740.jpg

Żylaki atypowe u mężczyzn i kobiet diagnozowane są w Klinice Flebologii przy użyciu wszystkich metod w zależności od potrzeb klinicznych. Nasi lekarze wykonują specjalistyczne badania w USG Doppler (żył kończyn dolnych, żył miednicy małej, jamy brzusznej, okolicy krocza oraz worka mosznowego), wenografii TK lub MR czy flebografii.

Problem żylaków atypowych może dotyczyć również kobiet nierodzących. W tej grupie zdecydowanie najczęstszą przyczyną są żylne zespoły uciskowe, z których najbardziej znane to zespół dziadka do orzechów czy zespół May-Thurnera.   

Czym są żylaki nawrotowe?

Żylaki nawrotowe z definicji to ponowne wystąpienia choroby żylakowej u pacjenta poddanego wcześniej zabiegowi operacyjnemu lub zabiegowi wewnątrzżylnemu. Wystąpienie żylaków nawrotowych najczęściej wynika z nieprawidłowo wykonanego badania USG Doppler żył u pacjenta kwalifikowanego do zabiegu. Źle przeprowadzone badanie dopplerowskie doprowadza często do wyboru niewłaściwej metody leczenia, a także do nieprawidłowego wykonania procedury likwidującej refluks żylny i żylaki.

Z naszej praktyki codziennej wynika, iż do najczęstszych przyczyn występowania żylaków nawrotowych należą:

  • niewłaściwie określona anatomia żył w badaniu USG Doppler
  • nieprawidłowy dobór metody leczenia
  • źle wykonany zabieg wynikający z "trudnej" anatomii żył
  • nieprawidłowe określenie źródła/źródeł refluksu, w szczególności nieuwzględnianie refluksu z miednicy (tzw. niewydolność żylna miednicy)
  • nierozpoznanie zespołu pozakrzepowego

Leczenie niewydolności żylnej kończyn dolnych

Współczesna medycyna dysponuje szerokim wachlarzem metod leczenia niewydolności żylnej kończyn dolnych. Każdy pacjent powinien zacząć do zmiany nawyków, czyli zaprzestania zakładania nogi na nogę, unikania długiego przebywania w jednej pozycji, unikania gorących kąpieli, sauny, intensywnego opalania się etc.

W sytuacjach gdy same zmiany stylu życia nie niwelują objawów z pomocą przychodzi kompresjoterapia (najprostsza i najskuteczniejsza forma leczenia zachowawczego). Pończochy, podkolanówki lub rajstopy uciskowe dobrane w profesjonalny sposób i dopasowane indywidualnie do nóg pacjenta, przynoszą znaczną ulgę i poprawiąją kondycję nóg.

Jeśli doszło już do powstania żylaków potrzebne jest leczenie bardziej zaawansowane. Do stosowanych przez nas technik należą:

  • mikroskleroterapia (najskuteczniejsza metoda zamykania pajączków i poszerzonych żył siatkowatych na nogach)
  • echoskleroterapia (skleroterapia pod kontrolą sondy USG)
  • obliteracja mechano-chemiczna (system Flebogrif)
  • wewnątrznaczyniowe techniki laserowe (nowoczesny system ELVeS 1470 nm) lub wewnątrznaczyniowe klejenie żylaków (VenaSeal, VariClose)
  • operacje chirurgiczne (mikroflebektomia, miniflebektomia, operacja usunięcia pnia żylnego).

Informacje do zapamiętania:

  • dyskomfort, uczucie ciężkości, skurcze podudzi, choroba niespokojnych nóg to jedne z pierwszych objawów niewydolności żylnej kończyn dolnych
  • najważniejsza jest profilaktyka (kompresjoterapia), unikanie długotrwałego przebywania w pozycji stojącej lub siedzącej, unikanie gorących kąpieli, sauny i solarium
  • podstawowym badaniem nóg przed każdym zabiegiem na układzie żylnym jest USG Doppler żył kończyn dolnych
  • współczesne techniki leczenia niewydolności żylnej nie wymagają długotrwałego unieruchomienia i pobytu w szpitalu, zwykle wykonywane są w warunkach ambulatoryjnych w tumescencyjnym znieczuleniu nasiękowym