Guzki krwawnicze, zwane potocznie przez Pacjentów hemoroidami lub żylakami odbytu posiada każdy. Jest to prawidłowa struktura anatomiczna występująca u wszystkich, w tym nawet u małych dzieci. Pojęcie "hemorrhoid" pochodzi z greki (αἱμορροΐς), jest połączeniem słów krew - haema i przepływ - rhoos. W rzeczywistości guzki krwawnicze to ciała jamiste, przypominające poduszki napełniające się krwią, stanowiące końcowe połączenia tętniczo-żylne. Guzki krwawnicze w sytuacji fizjologicznej znajdują się powyżej tzw. linii zębatej odbytu, co zapewnia normalne ich funkcjonowanie. Pełnią one rolę wspomagającą wobec aparatu zwieraczowego odbytu, który zapobiega niekontrolowanemu oddawaniu gazów.

Wyróżnia się 4 stopnie zaawansowania guzków krwawniczych:

I - hemoroidy nie wychodzą poza kanał odbytu
II - pozostają w kanale odbytu i widoczne są w anoskopie
III - widoczne są na zewnątrz odbytu w trakcie parcia
IV - pozostają na stałe poza kanałem odbytu, bez możności odprowadzenia

Guzki krwawnicze stale powiększające się przestają być możliwe do odprowadzenia do wewnątrz kanału odbytu. Wiąże się to z coraz bardziej odczuwalnymi przez Pacjenta objawami. Najczęstsze z nich to podkrwawianie, pieczenie okolicy odbytu, swędzenie oraz ból. W tym przypadku mówimy o tzw. chorobie hemoroidalnej.

Pierwsze stadium choroby hemoroidalnej to niewielkie podkrwawianie lub uczucie dyskomfortu w odbycie. Hemoroidy oglądane przez proktologa wziernikiem ulegają uwypuklaniu, ale nie wypadają. Kolejne stadia to już wypadanie guzków krwawniczych w czasie parcia, z czasem dopiero ich ręczne odprowadzenie przynosi częściową ulgę. Największym problemem są duże hemoroidy wychodzące poza kanał odbytu, których odprowadzić się nie udaje i pozostają stale na zewnątrz odbytu. Nie leczone powiększone guzki krwawnicze ulegają stopniowemu powiększaniu sprawiając, że dolegliwości z czasem stają się coraz większe, a leczenie musi być bardziej inwazyjne.

 

Czy choroba hemoroidalna to powszechny problem zdrowotny?

Choroba hemoroidalna podobnie jak niewydolność żylna kończyn dolnych należy do najczęstszych problemów zdrowotnych współczesnego świata. Szacuje się, że w krajach wysoko rozwiniętych nawet ponad 50% populacji ma problem z powiększającymi się guzkami krwawniczymi. 

Jak diagnozuje się chorobę hemoroidalną?

Diagnostyką choroby hemoroidalnej zajmuje się chirurg-proktolog. W czasie badania lekarskiego guzki krwawnicze mogą być widoczne lub wyczuwalne przy badaniu "per rectum" przez odbyt. Badanie wziernikiem przez tzw. anoskop lub rektoskop odbywa się po wprowadzeniu do odbytnicy specjalnego przyrządu oświetlającego kanał odbytu i odbytnicę umożliwiające pełną wizualizację zmian. 

Mimo, iż choroba hemoroidalna należy do najczęstszych schorzeń końcowego odcinka jelita, to nie można zapominać o rzadszych przypadłościach, takich jak szczeliny czy przetoki okolicy odbytu, bądź zakrzepica splotu żylnego przyodbytowego. Stąd konsultacja u specjalisty chirurga-proktologa jest konieczna przy kwalifikacji do wyboru prawidłowej metody leczenia, a unikanie badania i leczenie „na własną rękę” często prowadzi do pogorszenia stanu, bądź opóźnienia w postawieniu prawidłowego rozpoznania.

U kogo najczęściej rozpoznaje się chorobę hemoroidalną?

Częstość występowania choroby hemoroidalnej wzrasta wraz z wiekiem. Przed 20-25 rokiem życia występuje ona rzadko. Poza czynnikami genetycznymi, które u części chorych mają niewątpliwe znacznie, grupą o szczególnym ryzyku wystąpienia choroby hemoroidalnej są kobiety w ciąży, szczególnie Panie rodzące więcej niż 2 razy. Choroba hemoroidalna częściej dotyka osoby otyłe, dźwigające ciężary, długo siedzące, mające problemy z wypróżnieniami czy chorujące na choroby zapalne jelit.

Problemy z krążeniem krwi i zastojem żylnym w okolicach odbytu i odbytnicy wystąpić mogą również u osób z nowotworami jelita grubego lub innymi guzami miednicy małej oraz u osób z zaburzeniem krążenia w żyle wrotnej i nadciśnieniem w żyłach trzewnych. 

Jak małoinwazyjnie leczyć powiększające się guzki krwawnicze?

W terapii powiększających się guzków krwawniczych stosuje się podejście zachowawcze (korekcja diety i leki flebotropowe) oraz leczenie zabiegowe. Obecnie coraz częściej stosowane są nowe metody małoinwazyjne. Z uwagi na większą świadomość problemu Pacjenci z podejrzeniem choroby hemoroidalnej zgłaszają się szybciej do lekarza, w niższych stopniach zaawansowania choroby.

Obecnie starsze metody małoinwazyjne, takie jak skleroterapia, metoda Barrona ("gumkowanie") czy metoda Hemoron lub Oberon, zastępowane są zabiegami nowocześniejszymi.

W Klinie Flebologii używane są dwie małoinwazyjne metody usuwania hemoroidów:

 - przy użyciu lasera (system ELVeS 1470 nm, LHP - ang. Laser HemorrhoidoPlasty)

-  metodą DG HAL (ang. Doppler-Guided Hemorrhoidal Artery Ligation)

Czym charakteryzują się żylaki odbytu?

Żylaki odbytu to nie to samo co powiększone guzki krwawnicze. Za powstawanie żylaków odbytu odpowiada cześć naszego ciała, tzw. splot żylny przyodbytowy. Żylaki odbytu bywają nazywane niekiedy "hemoroidami zewnętrznymi" w odróżnieniu do guzków krwawniczych, utożsamianych jako "hemoroidy wewnętrzne". Do najczęstszych chorób splotów żylnych przyodbytowych należą zapalenie i zakrzepica, przebiegające z zaczerwienieniem i obrzękiem okolicy odbytu.  

Leczenie zakrzepicy splotu przyodbytowego może być zachowawcze - nasiadówki, czopki, maści, jak oraz zabiegowe - wycięcie i opróżnienie zakrzepu. Decyzję o sposobie leczenia podejmuje proktolog.